بهاءالدین محمد عاملی (شیخ بهایی)

یک آخوند به تمام معنا
«شیخ بهایى» هم که یک آخوند به تمام معناى کامل است، همین‌‌‌‌‌‌طور بود. در زمان «شیخ بهایى»، رشته‌‌‌‌‌‌هاى دینى در آن مسیر و جریان صنفىِ آخوندى افتاده بود. در گذشته، صنفىِ به این شکل که نبوده است؛ یک روحانى بوده که در همه‌‌‌‌‌‌ى علوم عالم بوده؛ مثل خود «ابن‌‌‌‌‌‌سینا» که شاگرد فلسفه هم داشته، شاگرد طب هم داشته است؛ اما «شیخ بهایى» مربوط به آن دورانى است که روحانیت جنبه‌‌‌‌‌‌ى صنفى پیدا کرده بود؛ یعنى یک آخوند حرفه‌‌‌‌‌‌یىِ منبر و محرابى، با آن‌‌‌‌‌‌گونه دانش‌هاى کذایى. پس، آن روح دینى، با روح علمى اصلاً منافاتى ندارد؛ بلکه روح دینى، کمک و پشتیبان روح علمى است. |بیانات در دیدار با اعضاى «گروه دانش» صداى جمهورى اسلامى ایران 1370/11/15