بسم الله الرّحمن الرّحیم (۱)
اوّلاً واقعاً باید خون گریست بر جامعهی اسلامی که حتّی احتمال [رهبری] کسی مثل بنده در آن مطرح بشود که حالا نمیخواهم دربارهی این صحبت کنم. مسئله اشکال فنّی دارد، اشکال اساسی دارد. من قبلاً هم خدمت آقای هاشمی گفتهام -یکی دو هفته قبل از این که همین قضیّه مطرح بود و ایشان فرمودند- من جدّاً به ایشان گفتم که من قاطعاً چنین چیزی را قبول نخواهم کرد. حالا غیر از اینکه خود من حقیقتاً لایق این مقام نیستم -و این را بنده میدانم، شاید آقایان هم میدانید- اصلاً این قضیّه از لحاظ فنّی اشکال پیدا میکند؛ رهبری، رهبریِ صوری خواهد بود؛ نه رهبری واقعی. حرف من، نه از لحاظ قانون اساسی و نه از لحاظ شرعی برای بسیاری از آقایان، حجّیّتِ حرف رهبر را ندارد؛ خب این چه رهبری خواهد بود؟ خب، قانون اساسی که میگوید مرجع -حالا یا مرجع شأنی یا مرجع فعلی- این که هیچ؛ از لحاظ شرعی هم حجّیّت قول رهبر در صورتی است که آن کسی که میخواهد به حرف او عمل کند، او را فقیه و صاحبنظرِ در امور دین بداند. خب الان در همین جلسه چند نفر از آقایان آمدند صحبت کردند و تصریح کردند که بنده صاحبنظر نیستم. این چطور [میشود]؟ همین آقای آذری (۲) که اسم بنده را اوّلبار در این جلسه آوردند، بنده اگر حکم بکنم، ایشان قبول خواهند کرد؟ قطعاً قبول نمیکنند. (۳) من به هر حال مخالفم. (۴)
۱) در پی ارتحال حضرت امام خمینی (قدّس سرّه الشّریف)، دوّمین جلسهی فوقالعادهی اجلاسیّهی هفتم اوّلین دورهی مجلس خبرگان جهت انتخاب رهبری در عصر چهاردهم خرداد ماه تشکیل شد. پس از طرح استعفای آیتالله منتظری و پذیرش آن و با توجّه به محتوای جلسات شورای بازنگری قانون اساسی و نظر حضرت امام (قدّس سرّه الشّریف) مبنی بر کفایت شرط اجتهاد برای رهبری، از آنجا که مباحث شورای بازنگری هنوز به پایان نرسیده بود، خبرگان دربارهی شرط مرجعیّت برای رهبری یا کفایت اجتهاد وارد بحث شدند و اکثریّت، شرط اجتهاد را کافی دانستند. سپس در مورد شورایی یا فردی بودن رهبری وارد شور شدند. در پیشنهادهای مصداق برای شورای رهبری، همواره نام حضرت آیتالله خامنهای (مدّ ظلّه العالی)، نام ثابت در این پیشنهادها بود. سپس رأیگیری در این خصوص انجام شد که با موافقت اکثریّت اعضا، فردی بودن رهبری تصویب گردید. در فضای انتخاب و تعیین مصداق رهبری، برخی از اعضا از حجّتالاسلام والمسلمین هاشمیرفسنجانی خواستند که روایت جلسهی سران قوا در حضور حضرت امام خمینی (قدّس سرّه الشّریف) و پیشنهاد رهبری حضرت آیتالله خامنهای توسّط حضرت امام (قدّس سرّه) را بازگو کند. آقای هاشمی به نقل چند مطلب که دربارهی رهبری حضرت آیتالله خامنهای از حضرت امام شنیده بود و به خواست آیتالله خامنهای آن را تاکنون مطرح نکرده بود پرداخت. آیتالله موسویاردبیلی، رئیس شورای عالی قضائی که یکی از حاضران در جلسه در محضر حضرت امام (قدّس سرّه) بوده نیز به صحّت این روایت شهادت داد. در این زمان حضرت آیتالله خامنهای (مدّ ظلّه العالی) با حضور در جایگاه مطالبی را بیان کردند. متن فوق، مشروح بیانات معظّمٌله به همراه گزارشی از مطالب و مذاکرات انجام گرفته پس از مطرح شدن این نکات میباشد.
۲) آیتالله احمد آذریقمی
۳) آیتالله احمد آذریقمی: «من اعتقادم این است، همانجور که امام در آنجا تصریح کردند که هرکسی را خبرگان که نمایندهی مردم است انتخاب بکند، حالا بهعنوان مجتهد باشد، بهعنوان ثقهالمومنین باشد، حتّی بالاتر برود، هم ولایت مطلقه دارد، و هم اطاعتش واجب است؛ عقیدهی من این است. یعنی لازم نیست حتماً مجتهد باشید. اگر مجتهد هم نباشد، از باب عدولالمومنین است و من هم اطاعت میکنم.»
۴) حجّتالاسلام والمسلمین اکبر هاشمیرفسنجانی (نائبرئیس مجلس خبرگان): «چون آقای خامنهای صحبت کردند، دو جملهای هم من صحبت کنم. اوّلاً، خب ما با آقای خامنهای از جوانی توی مدرسه خدمتشان بودیم. در بحثها بودیم، حالا هم همیشه مسائل مطرح میشود، مسائل عمده مطرح میشود. من واقعاً آقای خامنهای را صاحبنظر میدانم، صاحبنظرِ جدّی در مسائل فقهی؛ امّا نه اینکه ایشان رفته مسائل را استنباط کرده؛ یعنی الان اگر یک مسئلهی اجتماعی برای کشور مطرح بشود و ایشان بخواهند نظر فقهی پیدا بکند، با همان روش سنّتی، با یک مقدار کار کردن، با یک مقدار کمک گرفتن از کسانی که میتوانند کمک کنند برای پیدا کردن مصادر -چون ممکن است وقت نداشته باشند- ایشان میتوانند به نظر برسد. خیلی خب. حالا ما رأی میگیریم، بحث هم نمیکنیم. آقایانی که با رهبری جناب آقای خامنهای البتّه تا رفراندوم -این موقّت است، دائمی نیست- موافق هستند قیام بفرمایند.»
در نهایت، اعضای مجلس خبرگان با ۶٠ رأی از ۷۴ رأی، ایشان را تا زمان همهپرسی و تصویب نهایی بازنگری قانون اساسی بهعنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران برگزیدند. پس از برگزاری همهپرسی بازنگری قانون اساسی کشور در ششم مرداد و تأیید آن از سوی مردم، مجلس خبرگان در اجلاسیهی فوقالعادهی پانزدهم مرداد ماه ۱۳۶۸ مجدّداً در خصوص رهبری معظّمٌٌله رأیگیری کردند که با رأی قاطع اعضای خبرگان (۶٠ رأی از ۶۴ رأی) رهبری حضرت آیتالله خامنهای مجدّداً تأیید شد.