حضرت آیتالله خامنهای به کنگرهی بینالمللی بزرگداشت ثقهالاسلام کلینی (ره) که در تالار شیخ صدوق آستان حضرت عبدالعظیم (ع) برگزار شد پیامی صادر کردند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است:
بسماللهالرّحمنالرّحیم
اقدام جناب آقای ریشهری و موسّسه دارالحدیث، در تجلیل از شخصیت شیخ کلینی -رضواناللهتعالیعلیه- و کتاب شریف کافی، شایسته سپاس و قدردانی است.
کتاب کافی، در دورهای هزار و صد ساله، از وفات مرحوم کلینی در ۳۲۹ هجری تا روزگار ما، بیش از هزار سال است که مرجعیّت علمی دارد و بین جوامع شیعه دستبهدست میگردد و هرگز هیچ فقیه، متکلّم یا مفسّر شیعه از آن مستغنی نبوده است. با وجود این و با وجود چاپهای متعدّدی که از این کتاب انجام گرفته، تاکنون حقّ آن ادا نشده بود و به نظر اینجانب چاپ عرضهشده به مناسبت این کنگره، به خاطر تصحیح فنّی بسیار خوب، مراجعه دقیق به نسخههای اصلی، ذکر گسترده نسخه بدلها، جدا کردن اَسانید از متن روایات و مزایای دیگر، اثر برجسته و ارزشمندی است که با سلیقه به کار رفته در آن، اِنشاءالله یادگاری ماندگار خواهد بود.
شخصیّت شیخ کلینی رحمهاللهعلیه نیز شخصیّت علمی بارز و برجستهای است. او در هر دو حوزه ری و بغداد، سالهای زیادی را به علمآموزی و اخذ حدیث از محضر اساتید و مشایخی که شمار آنها بیش از پنجاه تن است سپری کرد و از دیگرسو، به تربیت گروه بزرگی از طالبان علم و معارف مکتب اهلبیت علیهمالسّلام پرداخت که خود، گواهی بر برجستگیهای علمیِ شیخ کلینیاند.
کلینی، تنها یک محدّث نبود. بررسی کتاب کافی از جهت چگونگی تبویب و تقدیم و تأخیر ابواب آن و عناوین انتخابی آنها (نظیر: کتاب العقل و الجهل، کتاب الحجه، کتاب التوحید و …) نشان میدهد که کلینی علاوه بر آن که محدّثی بزرگ است، متکلّمی چیرهدست نیز هست و محتوا و روش و عناوینِ به کار گرفته شده توسّط وی، ناظر به مسائل کلامیِ رایج در روزگار اوست. ضمناً مقدّمه شیخ بر کافی، مقدمه درخشانی است که نشان میدهد این مرد چه تسلّطی بر عبارات و کلمات و مطالب و مفاهیم کلامی و … داشته است.
عصر کلینی نیز روزگار حسّاس و دشواری است. ولادت او در حوالی سال ۲۶۰ هجری اتّفاق افتاده است که سال وفات امام عسکری علیهالسّلام و آغاز غیبت صُغراست و با در نظر گرفتن سال درگذشت او (یعنی ۳۲۹ هجری) درمییابیم که حیات وی کاملاً منطبق بر دوره غیبت صُغراست که از پیچیدهترین و حسّاسترین بُرههها در تاریخ تشیّع است و شیخ کلینی تقریباً بیست سال پایانی عمر خویش را در بغداد به سر آورد که محلّ سکونت نُوّاب اربعه و وکلای ناحیه مقدّسه بود و این ویژگیها در حیات کلینی، برای کسانی که میخواهند درباره حرکت علمی شیعه به تحقیق بپردازند در خورِ توجّه است.
به هر حال به نظر اینجانب، تجلیل از کلینی، تجلیل از علم، تجلیل از دین و تجلیل از تشیّع است. کافی نیز اثر ارزشمندی است و در مورد این کتاب شریف و مولف بزرگوارش، هر چه تجلیل و هر اندازه کار علمی انجام بشود جا دارد.
اینجانب به سهم خود از جناب آقای ریشهری و بقیه دستاندرکارانی که در برگزاری این کنگره و به بار نشستنِ محصولات علمی آن دخیل بودهاند و هستند تشکّر میکنم و برای همگی آنان آرزوی موفّقیّت دارم.