خطبه‌های نماز‌جمعه‌ی تهران؛ سخنرانی دشمن‌شناسی

دنیا عرصه‌ی تقابل دائمی حق و باطل است. در این میان شناخت دشمن و آگاهی از جایگاه و قدرت او، از ضروریات عقلی و از اساسی‌ترین شرایط موفقیت است. با توجه به پیچیدگی روابط در دوران جدید، دشمن‌شناسی در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی نیز نقشی مهم و کلیدی دارد. شاید به همین دلیل هم بخش عظیمی از آیات قرآن به معرفی دشمن پرداخته است. واژگانی مانند شیطان، دشمنان انبیاء، کفار، مشرکان و منافقان و ... در آیات و روایات بارها و بارها به کار رفته‌اند.
ماهیت نظام جمهوری اسلامی به‌ گونه‌ای است که دشمنان زیادی در مقابل آن قرار می‌گیرند. پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 1357 و در حالی که نظام حاکم بر جهان، نظامی دوقطبی بود، تغییر شگرفی در مناسبات حاکم بر روابط دولت‌های آن روز پدید آورد، چرا که دولت متمایل به غرب(پهلوی) جای خود را به نظامی داده بود که شعار "نه شرقی و نه غربی" را مهم‌ترین شاخصه‌ی هویتی خود در تعامل با دولت‌های غربی می‌دانست. لذا طبیعی بود که قدرت‌های حاکم آن روز جهان به دشمنان این نظام جدید تبدیل شوند. توطئه‌های دشمنان که از آغازین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی شروع شد، دشمن‌شناسی را به یکی از ضروری‌ترین نیازهای جامعه‌ی ایرانی مبدل ساخت.
مقام معظم رهبری در خطبه‌های نمازجمعه‌ 26 آذر 1378 به تبیین موضوع دشمن‌شناسی پرداختند. شاید وقایع نیمه‌ی دوم دهه‌ی 70 و تلاش‌های گوناگون دشمنان برای ضربه زدن به شاخصه‌های هویتی نظام، یکی از اصلی‌ترین دلایل ایراد این خطبه‌ها بود.
حضرت‌ آیت‌الله خامنه‌ای دشمن‌شناسی را ویژگی یک ملت زنده دانسته و فرمودند: یک ملت زنده و ملتی که اهل پیشرفت است، از جمله کارهایی که در کنار سازندگی، در کنار پیشرفت علمی و در کنار کارهای بزرگ، حتماً باید از آن غفلت نکند، شناخت هدف‌های دشمن در هر مرحله است. این خاصیت زنده بودن است. نمی‌شود ملتی را فرض کرد که آرمان‌های بزرگی داشته باشد و بخواهد کارهای بزرگی بکند، اما دشمن نداشته باشد.
رهبر انقلاب در ادامه با بیان تاکتیک‌های دشمن در راه ضربه زدن به یک ملت تأکید کردند که دشمنان سه هدف را دنبال می‌کنند: اوّل: تخریب وحدت ملی؛ [سعی می‌کنند] یکپارچگی ملت ایران را بشکنند و تخریب کنند. دوم: تخریب ایمان و باورهای کارساز در دل مردم؛ یعنی به تخریبِ ایمان‌ها و باورها و اعتقاداتی که این ملت را از یک ملت عقب افتاده‌ی توسری‌خور، به یک ملت پیش‌رو و شجاع و میدان‌دار در دنیا تبدیل کرد، بپردازند. این حرکت، با اعتقادات و باورهایی انجام گرفت. بدون این باورها که انسان حرکت نمی‌کرد و این ملت پیش نمی‌رفت. دشمن می‌خواهد این باورها را در ذهن ملت ما تخریب کند. سوم: تخریب روح امید و تخریب آینده در ذهن مردم .